Ramai suami mahu jadi suami yang baik, tetapi tidak pasti apa sebenarnya yang Allah minta daripada mereka. Ada yang rasa sudah cukup kerana setiap bulan bagi duit belanja. Ada yang rasa tidak pernah cukup walaupun sudah berusaha.
Saya Sarah, kaunselor rumahtangga berdaftar. Perkara pertama yang awak perlu tahu: tanggungjawab suami dalam Islam ada dua bahagian, nafkah zahir dan nafkah batin. Kalau awak hanya menunaikan satu, rumah tangga akan terasa timpang. Jom faham satu persatu.
"Saya dah bagi gaji penuh pada isteri, tapi dia masih rasa tak dihargai. Apa lagi yang kurang?"
(Gubahan daripada beberapa luahan, dikongsi tanpa butiran yang boleh mengenal pasti penghantarnya.)
Suami seperti ini bukan malas. Dia sudah berusaha. Cuma gambaran tentang nafkah selalunya terhenti pada wang, sedangkan nafkah lebih luas daripada itu.
Dua tanggungjawab besar suami
- Nafkah zahir. Merangkumi lapan perkara: mahar, kewangan, tempat tinggal, makanan, pakaian, penjagaan kesihatan, teguran dan pendidikan, serta perkhidmatan.
- Nafkah batin. Merangkumi perlakuan baik dan belas kasihan, cinta dan kasih sayang, serta rasa selamat dan perlindungan.
Nafkah ialah apa-apa yang meliputi makanan, pakaian, tempat tinggal, penjagaan anak, perkhidmatan, perubatan dan pendidikan. Kadarnya mengikut kemampuan suami dan adat setempat. Dalam surah al-Baqarah ayat 233, Allah berfirman bahawa seseorang itu tidak dibebani melainkan menurut kadar kesanggupannya. Tetapi kalau suami mampu memberi lebih, dia tidak patut memberi kurang.
Islam mengangkat darjat wanita
Sebelum Islam datang, wanita dianggap makhluk yang menyusahkan dan boleh diperdagangkan seperti harta. Apabila Islam hadir, lelaki diwajibkan menjaga dan mengasihi wanita. Tiada perbezaan darjat antara lelaki dan perempuan melainkan pangkat takwa. Jadi apabila awak menunaikan hak isteri, awak sedang menzahirkan ketakwaan kepada Allah.
Kenapa suami diangkat sebagai ketua keluarga
Allah berfirman dalam surah An-Nisa ayat 34 bahawa kaum lelaki ialah pemimpin kerana mereka membelanjakan sebahagian harta mereka. Kelebihan ini datang bersama tanggungjawab. Kalau tanggungjawab tidak ditunaikan, keistimewaan untuk ditaati dan dimuliakan itu berkurang.
Apa yang boleh awak mulakan dengan lembut
- Semak lapan perkara nafkah zahir. Tanya diri sendiri mana yang masih ada ruang untuk diperbaiki.
- Tunaikan nafkah batin juga. Berbual dengan isteri, tunjukkan kasih sayang dan beri dia rasa selamat.
- Berbuat baik bukan pilihan pada hari tertentu. Rasulullah SAW bersabda bahawa orang yang paling baik di antara kamu ialah yang paling baik kepada keluarganya (HR Tirmizi).
- Niatkan kerana Allah. Bukan semata-mata kerana sayang. Dengan niat itu, yang susah dan yang mudah, semuanya berpahala.
Apa yang elok dielakkan
- Menganggap nafkah selesai dengan wang sahaja.
- Berkira atau menahan nafkah. Menahan nafkah daripada orang yang di bawah tanggungan awak ialah dosa (HR Muslim).
- Menggunakan kedudukan ketua keluarga untuk menuntut, tanpa menunaikan tanggungjawab dahulu.
Situasi yang sering berlaku
Seorang suami bekerja keras sampai lewat malam dan rasa dirinya sudah menunaikan segalanya. Isterinya pula rasa keseorangan, kerana suami pulang penat dan jarang berbual. Kedua-duanya betul pada perasaan masing-masing. Di sinilah nafkah batin menjadi jambatan: sapa, dengar, dan beri rasa selamat, walaupun hanya beberapa minit setiap hari.
Satu latihan kecil
Malam ini, tanya isteri satu soalan: "Apa satu perkara kecil yang boleh abang bantu supaya awak rasa lebih dihargai?" Dengar jawapannya tanpa menjawab balik. Cukup dengar dahulu.
Soalan lazim
Adakah nafkah mesti dalam bentuk wang tunai? Tidak semestinya. Suami boleh membayar sewa, bil dan membeli keperluan isteri.
Kalau gaji suami kecil, adakah dia berdosa? Nafkah mengikut kemampuan. Yang penting suami berusaha, dan terus berusaha menambah kemampuannya.
Bila nafkah batin dikira cukup? Apabila isteri merasa dilayan dengan baik, disayangi dan dilindungi. Tanya isteri sendiri, kerana dia yang paling tahu.